Pymtheg

Dit was wel het akeligste spelletje Pymtheg dat Slyvina ooit in haar leven had gespeeld.
Koenraad zat dus op Noord en was haar kaartpartner. Vurzina zat op Oost en Tynina aan op West. Het idee dat één van deze drie wel eens de schutter kon zijn die op de dame van het huis van Deugd geschoten had, was niet wat dit spelletje zo akelig maakte. De twee dames waren niet in voor een gezellig spelletje kaart. Het ging hier om de knikkers en niet om het spel.

Inleiding

Pymtheg is een spel dat onder de Befindo's is ontstaan en vooral veel gespeeld wordt door "Befindo's van stand". Hoewel het bij andere groepen zeker bekend is en zelfs gespeeld wordt is 't daar minder gangbaar en de "Befindo's van stand" kijken dan ook op spelers van andere bevolkingsgroepen neer (hoewel deze groep op iedereen neerkijkt, dus zoveel zegt 't niet, maar een lage klasse Pymtheg speler is doorgaans een "schande". Al helemaal als deze ook nog eens beter lijkt te zijn dan zij).

Algemeen spelverloop

Het spel draait om slagen maken en is redelijk vergelijkbaar met rikken en bridge. Het wordt met een deck gespeeld wat uit 60 kaarten bestaat. De kaarten zijn verdeeld in de elementen water, aarde, wind en vuur. Deze elementen hebben ieder 15 kaarten genummerd van 1 t/m 15, met 1 als laagste en 15 als hoogste. Het spel wordt met vier spelers gespeeld, in teams van twee. De teams zitten Noord-Zuid (NZ) of Oost-West (OW). De speler die tegenover je zit is dus altijd je partner (of je maat).

Bieden

Als de kaarten gedeeld zijn moet men eerst bieden. Er zijn 3 categorieën van boden. Gâm (Spel), Ry (Niets) en Sol (Alleen). Men kan ook besluiten niet te bieden en dus te passen. Na afloop van 't bieden, kan de tegenstander besluiten te doubleren, waardoor de punten die op 't spel staan worden verdubbeld. Als antwoord op een doublet mag de spelende partij redoubleren. Na afloop van de doubleerfase moet de spelende partij de troef bekend maken (wat ook sans-atout mag zijn, oftewel zonder troef, hetgeen meer punten oplevert), tenzij de spelende partij de troef/SA al bij 't bieden bekend maakte (meer punten omdat de tegenstander daarmee meer info heeft wat ze in hun afweging wel of niet te doubleren mee kunnen nemen). Ry wordt altijd sans-atout gespeeld.

Bij Gâm moet de spelende partij minimaal 9 slagen maken. Extra punten kunnen verdiend worden met "overslagen". Als men de eis haalt krijgt men de score voor de Gâm plus 1 punt per overslag, haalt men 't niet gaan die punten in de min en bij die minpunten wordt ook 1 punt per downslag geteld.
Gâm+1 (10 slagen) en Gâm+2 (11 slagen) etc. is mogelijk, maar deze mogen alleen geboden worden als lagere boden niet mogelijk zijn (daar je altijd met een hoger bod moet komen dan al geboden is).
Bij Ry wil de bieder helemaal geen slagen maken. De tegenpartij moet hem/haar dus proberen een slag aan te smeren. Zodra de bieder ook maar 1 slag haalt verliest deze, als deze met 0 slagen eindigt wint deze. Het is de maat toegestaan slagen te halen om de bieder te helpen.
Er bestaat ook "Ry 2", en dan gaat het om win/verlies van 't bod zelf alleen om dat de bieder geen slagen maakt, maar gaat er wel 1 strafpunt van de score af voor iedere slag die de maat maakt. (Winnen en toch minpunten krijgen is in theorie mogelijk). Er bestaat ook "Ry 3" waarbij de spelende partij geen slagen mag maken, dus zowel de bieder als zijn/haar maat.
Sol is het allerhoogste bod dat Pymtheg kent. De bieder moet alle 15 slagen alleen maken zonder de hulp van zijn maat. Voor troef gelden echter wel dezelfde regels als voor Gâm. Als de bieder zijn bod niet haalt, worden de downslagen bij de puntaftrek opgeteld, echter de slagen van zijn maat tellen niet als downslag, dus de maat kan als de bieder eenmaal verliest nog wel proberen slagen te maken om de schade beperkt te houden.

Gâm
Gâm +1
Gâm +2
Gâm +3
Ry
Gâm +4
Ry 2
Gâm +5
Ry 3
Gâm +6
Lon (Door sommige spelers ook "Sol" genoemd)

Branden

Een optionele regel, vooral gehanteerd bij "lagere klassen" spelers en dan ook alleen in huishoudelijke sfeer is "Branden". Als er een rondpas plaatsvindt (dus niemand speelt) kan het als men vooraf zo afgespoken heeft over gaan op een ronde Branden. Het spelverloop is daarvan gelijk aan 't gewone branden spel, waarbij teams 5 (ipv 1) minpunten krijgen voor iedere vuurkaart tenzij brandje is geblust. Ook hier kan bij een pit strafpunten voor de tegenstander worden gegeven, of pluspunten (150) bij jezelf (hoewel dit bij Branden als een rondpas niet waarschijnlijk is, omdat je anders wel zou hebben gespeeld).

Slagen maken

Het slagen maken zelf is vergelijkbaar als met andere kaartspellen gebaseerd op slagen maken. De speler die uitkomt kiest een kaart naar keuze, de andere spelers spelen ook ieder hun kaart. Kleur bekennen, oftewel 't zelfde element spelen als waar men uitkwam. Als men niet kan bekennen, mag men een ander element spelen, is men de slag kwijt, tenzij het element op dat moment troef is. Belangrijk is wel, troeven mag, maar is niet verplicht.

Puntentelling

Na afloop van de ronde worden de punten berekend. Alleen de spelende partij kan punten scoren of verliezen aan de hand van of een bod gemaakt is. Negatieve tussenstanden of eindstanden zijn mogelijk. De regel "noord schrijft en oost controleert" is een bridge-regel die ook bij Pymtheg geldt.

De onderstaande (Engelstalige) tabel bevat een scoreoverzicht van hoe een Gˆm spel kan worden beloond bij winst en bestraft bij verlies.
BELANGRIJKE NOOT! Als men een Gâm variant biedt als 't op dat moment hoogste bod een Ry variant van de tegenstander is, geldt bij winst de normale score, maar bij verlies dat niet alleen de strafscore van de Gâm in rekening wordt gebracht, maar ook de score die de Ry waard geweest zou zijn.
Bij Ry geldt de onderstaande tabel

Bod	Score	Slagen partner
Ry	150	Geen consequenties
Ry 2	200	20 punten per slag aftrek
Ry 3	1000	Ronde meteen verloren

Bij winst: 2500 punten
Bij verlies: 2500 minpunten + 50 minpunten voor elke slag die de TEGENSTANDER (niet je partner) heeft gewonnen
Wanneer Lon zonder troef wordt gespeeld, worden deze scores verdubbeld (dus 5000 punten bij winst en 5000 minpunten + 100 minpunten voor elke slag die het team van de tegenstander heeft gewonnen).
Wanneer troef tijdens het bieden is aangekondigd (dus vóór de mogelijkheid om te verdubbelen of te herverdubbelen), worden er 3000 extra punten gewonnen bij winst, maar 3000 minpunten bij verlies. (Met of zonder troef maakt niet uit. Verdubbelen en herverdubbelen hebben uiteraard wel invloed op deze scores).

Wedstrijden

De wedstrijdregels staan geheel in de repository van Pymtheg beschreven.

Spelrichting

Let op: op Phantasar worden kaart- en bordspellen traditioneel tegen de klok in gespeeld, als logisch gevolg van de omgekeerde rotatie van de planeet. Aardse spelers wordt aangeraden hiervan af te wijken, tenzij men bewust voor maximale authenticiteit kiest.

Dit geldt overigens voor spelletjes in 't algemeen op Phantasar (tenzij regels expliciet anders vermelden natuurlijk).

This page was created by Jeroen on 28 Jan 2026; 10:56:51

This page was last modified by Jeroen on 21 May 2026; 11:37:32

This page was last generated by Jeroen on 21 May 2026; 11:37:32

Kronieken van Phantasar